Yakın Tarihin En Ölümcül Salgını: İspanyol Gribi

/ 24 Haziran 2019 / 26 / yorumsuz
Yakın Tarihin En Ölümcül Salgını: İspanyol Gribi

1918 İspanyol gribi salgını, son yüzyılda insanlığın başına gelen en ölümcül salgın hastalık olarak tarihteki yerini almıştır. Bugün artık salgının ana nedeninin kuş kökenli bir virüs olan H1N1 olduğu tamamen keşfedilmiştir.

H1N1 virüsünü kuşların nereden kaptığı konusunda ise genel kabul görmüş bir düşünce yoktur. Ancak 1918-1919 yılları arasında ortaya çıkarak tüm dünyaya yayıldığı kesindir. Buna ek olarak grip tüm dünyaya hızla yayılmadan önce Avrupa, ABD ve Asya’nın bir bölümünde görülmüştür. Salgının yayılmasındaki temel etkenlerden birinin de I. Dünya Savaşı olduğu düşünülmektedir.

İlk İspanyol gribi vakası, 1918 yılı ilkbaharında ABD ordusuna ait bir askeri personelde görülmüştür.

İspanyol gribi ile ilgili ilginç bir bilgi de 500 milyon insanın veya dünya nüfusunun neredeyse, o dönemdeki nüfusun, üçte birinin virüsten etkilenerek enfekte olduğu tahmin edilmektedir. 1918 İspanyol gribinden dolayı ABD’de 700.000’e yakın insan ölmüştür. Dünya üzerinde ise İspanyol gribinden ölen insan sayısının en az 50 milyon olduğu tahmin edilmektedir.

Yakın tarihin en ölümcül salgınında ölüm oranı özellikle 5 yaşından küçük, 20-40 yaş aralığında ve 65 yaşın üzerindeki insanlarda çok yüksek olmuştur. Bu yüksek öldürme oranına 20-40 yaş aralığındaki insanların dâhil olması İspanyol gribini diğer salgınlardan ayıran en önemli özelliktir.

Esas itibarıyla 1918 yılında H1N1 virüsü sentezlenmiş ve değerlendirilmiştir. Ancak maalesef bu virüsü yıkıcı yapan özellikleri tam olarak anlaşılamamıştır. Virüse karşı korunabilmek için ne aşı ne ikincil bakteriyel enfeksiyon ne de antibiyotikler olmadığı için dünya genelinde İspanyol gribine karşı alınabilen önlemler izolasyon, karantina, personel temizliğine dikkat, dezenfektan kullanımı ve insanların kalabalık gruplar oluşturmasını önleyici yasalardan öteye geçememiştir.

Hatta 1918-1919 yılları arasında, New York şehri sağlık sorumluları metroların aşırı kalabalıklaşmasını önlemek için işletme ve fabrikalarda kademeli açılma ve kapanma saatleriyle, kademeli vardiyayı zorunlu tutmuştur. Böylece toplu taşımalardaki aşırı kalabalıklaşmayı önleyerek salgının yayılmasını yavaşlatmaya çalışmışlardır.

İspanyol Gribinin Arka Planı

Grip virüsü, bir insanın solunum sistemine hücum eder. Aşırı oranda bulaşıcıdır. Eğer bir insan enfekte olmuş bir başka kişinin öksürüğüne, hapşırığına ve tükürüğüne maruz kalırsa virüs hava yoluyla en yakınında olan insanlara kolaylıkla bulaşmaktadır. Yani İspanyol gribi günümüzdeki grip virüsleri nasıl bulaşıyorsa o şekilde bir bulaşma yolu izlemiştir.

Milyonlarca insanın ölümüne sebep olan 1918 gribinin İspanyol Gribi olarak anılmasının temel nedeni virüsün İspanya’da ortaya çıkması değildir. Zaten virüs İspanya’da da ortaya çıkmamıştır. 1918 grip salgını ilk olarak fark edildiği zaman dünyadaki hükümetlerin büyük kısmı, panik havası oluşmasın diye, salgını kendi halklarından saklamışlardır. Ancak dönemin İspanyası bu korkunç salgını halkına açıklayan ilk ülke olduğu için salgın İspanyol Gribi olarak adlandırılmıştır.

İspanyol gribine neden olan virüsün olağan dışı karakteristiği, özellikle 15-34 yaş aralığındaki sağlıklı insanları öldürme oranındaki yüksekliktir. Hatta öyle ki salgının yaşandığı yıllardaki ölümlerden ötürü ABD’deki ortalama insan ömrünün 12 yıl azaldığı görülmüştür.